بادام زمینی بوداده‌ی شور آستانه سبزناب، از مزارع آستانه اشرفیه در شرق گیلان می‌آید؛ شهری که به «پایتخت بادام زمینی ایران» معروف است. مغزهای این محصول درشت و یکدست هستند. بادام زمینی‌ها از غلاف جدا شده‌اند، در آب‌نمک مزه‌دار شده‌اند و بعد بو داده شده‌اند. نتیجه، مغزهایی ترد و خوش‌طعم با همان پوسته‌ی نازک قرمز است که آماده‌ی خوردن‌اند.
چرا بادام زمینی آستانه معروف است؟
آستانه اشرفیه قطب تولید بادام زمینی ایران است و طبق گزارش‌ها بخش عمده‌ی بادام زمینی کشور (حدود ۹۰ درصد) در همین شهرستان کشت می‌شود. چند دلیل این شهرت را ساخته‌اند:
- آب‌وهوا و خاک: هوای معتدل و مرطوب گیلان، بارش کافی و خاک‌های سبک و زهکش‌دار حاشیه‌ی سفیدرود، شرایط خوبی برای رشد غلاف‌ها در دل خاک فراهم می‌کنند.
- ارقام محلی: ارقامی که سال‌ها در همین منطقه کشت شده‌اند، با اقلیم آستانه سازگارند و مغزهایی درشت و پرروغن می‌دهند.
- تجربه‌ی نسل‌به‌نسل: کشاورزان و کارگاه‌های آستانه دهه‌هاست بادام زمینی می‌کارند و فرآوری می‌کنند و بوداده‌ی شور آستانه طعم شناخته‌شده‌ی خودش را دارد.
به همین دلیل، بادام زمینی آستانه یکی از شناخته‌شده‌ترین سوغاتی‌های گیلان است و مسافران شمال کمتر بدون آن برمی‌گردند.
از کاشت تا برداشت
- کاشت: بذرها معمولاً در اردیبهشت و بعد از گرم شدن خاک کاشته می‌شوند.
- داشت: در تابستان، بوته‌ها گل می‌دهند. بعد از گل‌دهی، ساقه‌ی کوتاهی از گل به سمت زمین خم می‌شود و در خاک فرو می‌رود؛ غلاف بادام زمینی همان‌جا، زیر خاک، شکل می‌گیرد و رشد می‌کند. در این دوره، وجین علف‌های هرز، خاک‌دادن پای بوته‌ها و آبیاری به‌موقع اهمیت زیادی دارد.
- برداشت: حدود چهار ماه بعد از کاشت، یعنی از اواخر شهریور تا مهر، بوته‌ها از خاک بیرون کشیده می‌شوند و غلاف‌ها از ریشه‌ها جدا می‌شوند.
فرآوری: از غلاف تا بوداده‌ی شور
- شستشو و خشک کردن: غلاف‌ها را می‌شویند تا گل و خاک پاک شود و بعد چند روز زیر آفتاب پهن می‌کنند تا رطوبتشان کاملاً گرفته شود. خشک شدن درست، مهم‌ترین مرحله برای جلوگیری از کپک‌زدگی است.
- پوست‌گیری و درجه‌بندی: غلاف‌ها شکسته و مغزها از آن جدا می‌شوند. مغزهای پوک، شکسته و ریز کنار گذاشته می‌شوند و بقیه بر اساس اندازه درجه‌بندی می‌شوند. محصول سبزناب از دسته‌ی درشت انتخاب شده است.
- نمک‌زدن و بو دادن: مغزها با آب‌نمک مزه‌دار می‌شوند و بعد با حرارت بو داده می‌شوند تا ترد و خوش‌عطر شوند. لکه‌های سفیدی که روی مغزها می‌بینید، همان نمکِ خشک‌شده است.
فواید بادام زمینی
بادام زمینی با وجود اسمش، از خانواده‌ی حبوبات است، اما ارزش غذایی‌اش به مغزها نزدیک است. هر ۱۰۰ گرم مغز بادام زمینی تقریباً این‌ها را دارد:
- پروتئین گیاهی: حدود ۲۵ گرم؛ میان‌وعده‌ای سیرکننده و انرژی‌زا
- فیبر: حدود ۸ گرم؛ کمک به سیری طولانی‌تر و سلامت گوارش
- چربی‌های مفید: بیشتر چربی بادام زمینی از نوع غیراشباع است
- ویتامین‌ها و املاح: منبع خوب ویتامین E، نیاسین (ویتامین B3)، فولات و منیزیم
پوسته‌ی نازک قرمز روی مغزها هم ترکیبات آنتی‌اکسیدانی دارد؛ پس لازم نیست آن را جدا کنید. مطالعات نشان داده‌اند مصرف منظم و متعادل بادام زمینی با بهبود چربی‌های خون و سلامت قلب همراه است. فقط به یاد داشته باشید که بادام زمینی کالری بالایی دارد و نوع شور، نمک هم دارد؛ یک مشت کوچک (حدود ۳۰ گرم) در روز مقدار مناسبی است.
مشخصات بادام زمینی بوداده‌ی نمکی آستانه
- منطقه: آستانه اشرفیه، شرق گیلان
- نوع عرضه: مغز بدون غلاف، با پوسته‌ی نازک قرمز
- اندازه: درشت
- فرآوری: بوداده و شور (نمک‌خورده)
- طعم: ترد، شور و خوش‌عطر
- مناسب برای: آجیل، میان‌وعده، پذیرایی و همراه چای
نکاتی برای نگهداری
بادام زمینی بوداده به‌خاطر روغن طبیعی‌اش، در مجاورت هوا و گرما زودتر کهنه می‌شود و طعمش تغییر می‌کند. بعد از باز کردن بسته، آن را در ظرف دربسته و در جای خشک، خنک و دور از نور نگهداری کنید.
